Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κουμαριωτίσσης Νεοχωρίου

Το Νεοχώρι (Yeniköy) είχε ιστορικά τρεις ορθόδοξες ενορίες· ο ναός της Παναγίας Κουμαριώτισσας ήταν το κέντρο της πάνω συνοικίας, του Κεφαλοχωρίου (Köybaşı). Ο σημερινός ναός χτίστηκε το 1837 με φιρμάνι του σουλτάνου Μαχμούτ Β΄. Είναι τρίκλιτη βασιλική σε υπερυψωμένη αυλή στην οποία οδηγούν σκαλοπάτια, με τριώροφο καμπαναριό με ξύλινο τρούλο στη δυτική πλευρά· ο εσωτερικός διάκοσμος συνδυάζει νεοκλασικά και μπαρόκ στοιχεία. Στην αυλή βρίσκονται οι τάφοι της οικογένειας Καραθεοδωρή, μεταξύ αυτών του Αλέξανδρου Καραθεοδωρή Πασά, καθώς και προτομή του ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη, που έζησε στο Νεοχώρι από το 1882 έως το 1885.

Κοινή σχολή λειτουργούσε στο Νεοχώρι ήδη από το 1764· το 1884 η κοινότητα διατηρούσε το Ιωαννίδειο δημοτικό σχολείο (ιδρ. 1843), ελληνικό σχολείο και το Ζωγράφειο παρθεναγωγείο (ιδρ. 1871).

Τα στοιχεία της σελίδας τεκμηριώνονται από τις πηγές στο τέλος της.